ممنوعیت واردات دوای پاکستانی؛ گامی مهم در جهت تقویت صنعت داخلی، ایجاد فرصتهای کاری و جذب سرمایهگذاری
زاهد خان
مقدمه
محترم ملا عبدالغنی برادر آخند، معاون اقتصادی ریاستالوزراء امارت اسلامی افغانستان،به تاریخ ۱۲ نومبر سال ۲۰۲۵ میلادی در دیدار با تاجران و سرمایهگذاران افغان اعلام کرد که پس از سه ماه دیگر، دوای بیکیفیت به کشور وارد نخواهد شد؛ زیرا این دوا از کیفیت لازم برخوردار نیستند. همچنان وزارت مالیه امارت اسلامی نیز تأیید کرده است که پس از ۹ فبروری سال ۲۰۲۵ میلادی، به دوای پاکستانی اجازه عبور و محصول گمرکی داده نمیشود. هرچند این ممنوعیت در ظاهر تنها یک اقدام تجارتی به نظر میرسد، اما در واقعیت یک تحول بزرگ در راستای تقویت صنعت داخلی افغانستان، بهویژه سکتور دوا، جذب سرمایهگذاری، افزایش زمینه کار و حرکت به سوی خودکفایی اقتصادی به شمار میرود. افغانستان طی چند دهه در بخشهای مختلف به واردات متکی بوده است، بهخصوص در سکتور دوا که بیش از نیمی از بازار کشور در اختیار دواهای پاکستانی قرار داشت. این وابستگی نه تنها فشارهای اقتصادی ایجاد میکرد، بلکه مانع رشد تولیدات داخلی نیز میشد. اکنون با ممنوعیت دوای پاکستانی، فرصت تازهای فراهم شده تا افغانستان به سوی توسعه صنعت داخلی دوا حرکت کند.
فرصت رشد فابریکههای تولیدی داخلی دوا
پس از اعمال ممنوعیت، سطح تولید دوا در ولایات مختلف کشور افزایش یافته است و به گفته برخی تاجران، فعالیتهای خود را بیشتر نیز گسترش خواهند داد. نمونه آن ولایت بلخ است که در آن تولید دوا افزایش یافته و اکنون دهها قلم دوا تولید میشود. این روند تأثیر مثبت بر اقتصاد کشور گذاشته و میتوان آن را نخستین گامهای تدریجی در مسیر یک تحول بزرگ دانست. با این ممنوعیت، سرمایهگذاران افغان فرصت یافتهاند سرمایهگذاری گستردهتری انجام داده و تکنالوژی جدید وارد کشور نمایند که در نتیجه آن افغانستان در تولید برخی دواها به خودکفایی نزدیک میشود.
افزایش فرصتهای کاری
با توجه بیشتر به تولیدات داخلی دوا، بسیاری از فابریکهها فعالیتهای خود را گسترش دادهاند و در نتیجه فرصتهای کاری متعدد ایجاد شده است. این اقدام نشان میدهد که صنعت در افغانستان در حال رشد است و زمینه تأمین معیشت برای شمار زیادی از هموطنان فراهم شده است.
فصل تازه در جذب سرمایهگذاری
پس از این ممنوعیت، الحاج نورالدین عزیزی، وزیر صنعت و تجارت امارت اسلامی و مولوی نور جلال جلالی وزیر صحت عامه، به کشور هند سفر کردند. هدف اساسی این سفرها یافتن بازارهای بدیل و جذب سرمایهگذاری خارجی در سکتور دوا بود. پس از این سفرها، برخی سرمایهگذاران هندی به افغانستان آمدند و در مورد سرمایهگذاری در سکتور دوا گفتگوهایی انجام دادند. همچنان مولوی احمدالله زاهد، معاون وزارت صنعت و تجارت، در رأس هیأتی به بنگله دیش سفر کرد و با شرکتهای تولیدکننده دوا و تاجران آن کشور گفتگو نمود. این تلاشها زمینه گسترش همکاریهای اقتصادی با سایر کشورها را فراهم میسازد تا افغانستان نه تنها واردات داشته باشد، بلکه بتواند با همکاری و سرمایهگذاری مشترک، فابریکههای تولیدی مشترک در داخل کشور ایجاد کند.
حرکت به سوی خودکفایی
هیچ کشوری در جهان بهصورت کامل به خودکفایی نمیرسد، بهویژه در سکتور مانند دوا که تولید تمام اقلام ضروری با معیارهای جهانی بسیار دشوار است. با این حال، اگر کشوری در برخی بخشها به خودکفایی برسد و سطح واردات را کاهش دهد، دستاورد بزرگی محسوب میشود. افزایش فعالیت فابریکههای تولیدی نشان میدهد که افغانستان میتواند در تولید برخی دواها به خودکفایی برسد. با این حال، رعایت معیارهای بینالمللی کیفیت بسیار ضروری است؛ زیرا تولید دواهای بیکیفیت به سلامت مردم آسیب میرساند و یکی از دلایل اصلی ممنوعیت واردات دوای پاکستانی نیز پایین بودن کیفیت آن عنوان شده است. بنابراین صنعتکاران باید در کنار افزایش تولید، به کیفیت نیز توجه جدی داشته باشند.
فراهم شدن زمینه تولید دوا برای امراض صعب العلاج
در حال حاضر، بیشتر دوای تولیدی در افغانستان شامل اقلام ساده و پرمصرف میباشد. اما این فرصت میتواند سرمایهگذاران را تشویق کند تا به تولید دوا برای امراض قلبی، شکر، سرطان و سایر بیماریهای جدی نیز روی آورند. اگر افغانستان بتواند بهصورت تدریجی دوای مربوط به سرطان، شکر، امراض قلبی و سایر بیماریهای صعب العلاج را در داخل تولید کند، این یک گام مهم و تاریخی خواهد بود. هرچند این امر نیازمند زمان و سرمایهگذاری قابل توجه است، اما ممنوعیت واردات میتواند انگیزه لازم را برای صنعتکاران و سرمایهگذاران فراهم سازد.
حمایت از سکتور خصوصی و ثبات اقتصادی
بیشتر فابریکههای دوا در افغانستان توسط سکتور خصوصی ایجاد شدهاند. سکتور خصوصی ستون فقرات اقتصاد کشور محسوب میشود، زیرا سرمایهگذاری میکند و بخش مهمی از عواید امارتی را تشکیل میدهد. ممنوعیت دوای پاکستانی پیام روشنی به سکتور خصوصی میدهد که امارت اسلامی از تولید داخلی حمایت میکند و با فراهمسازی امتیازات و تسهیلات، در پی تقویت این بخش است. همچنان به سرمایهگذاران اطمینان داده شده است که در صورت سرمایهگذاری در افغانستان، از حمایت کامل برخوردار خواهند شد.
نتیجهگیری
ممنوعیت واردات دوا از پاکستان تنها یک اقدام تجارتی نیست، بلکه یک فرصت تاریخی برای تحول اقتصادی افغانستان به شمار میرود. این تصمیم زمینه تقویت صنعت داخلی، افزایش ظرفیت تولید، ایجاد فرصتهای کاری، جذب سرمایهگذاری، انتقال تکنالوژی و حرکت به سوی خودکفایی را فراهم میکند. ضروری است افغانستان از این فرصت بهگونه مؤثر استفاده کند؛ زیرا این روند میتواند کشور را در آینده به یک صادرکننده مهم دوا نیز مبدل سازد. امارت اسلامی از تمامی سکتورهای اقتصادی کشور حمایت میکند و برای جذب سرمایهگذاری داخلی و خارجی، امتیازات و تسهیلات متعددی در نظر گرفته است. ممنوعیت دوای پاکستانی میتواند افغانستان را به مرحله نوینی از استقلال اقتصادی، رشد صنعتی و خودکفایی سوق دهد.