افزایش فابریکههای تولیدی در بامیان و نقش آن در توسعه اقتصادی این ولایت
نجیبالله
مقدمه
بامیان از جمله آن ولایتهای افغانستان است که از ظرفیتهای خوب اقتصادی برخوردار است. به ظرفیتها در زمامداری های گذشته توجه لازم نشد و به همین دلیل، وضعیت اقتصادی مردم این ولایت رشد چندان نداشت. امارت اسلامی افغانستان در پرتو سیاست اقتصادمحور خود، با حمایت از سرمایهگذاری و فراهم نمودن شرایط مناسب، سرمایهگذاران و تاجران را تشویق نمود تا در سکتورهای مختلف در این ولایت سرمایهگذاری نمایند. از زمان حاکمیت امارت اسلامی، دهها فاریکه جدید صنعتی و تولیدی در بامیان فعالیت خود را آغاز کردهاند و برای صدها نفر بهگونه مستقیم و غیرمستقیم زمینه کار مساعد شده است. توجه به ظرفیتها و فرصتهای اقتصادی بامیان، زمینه گسترش فعالیتهای اقتصادی را در این ولایت نیز مساعد ساخته است؛ کاری که از یک طرف به بهبود سطح زندگی باشندگان بامیان کمک میکند و از سوی دیگر، در رشد و پیشرفت اقتصادی کشور نقش مهمی ایفا خواهد کرد. در چهار سال اخیر، دهها فابریکه جدید صنعتی و تولیدی در این ولایت فعالیت آغاز کردهاند که در این نوشته، نگاهی کوتاه به ارزش و اهمیت این سرمایهگذاری خواهیم داشت.
افزایش فعالیتهای تولیدی در ولایت بامیان
ولایت بامیان، در کنار سایر سکتورها، شاهد پیشرفت چشمگیری در بخش صنعت نیز بوده است. در کنار دیگر ولایتهای کشور، به بامیان نیز توجه صورت گرفت و شرایط مناسب و سهولتهای لازم برای سرمایهگذاری مساعدگردید. پس از حاکمیت امارت اسلامی در کشور، ۵۱ کارخانه صنعتی و تولیدی در این ولایت فعال گردیده که محصولات گوناگون تولید میکنند. نورزی امینزاده، رئیس صنعت و تجارت ولایت بامیان، میگوید که بیشتر این فابریکهها در بخش تولید قالین و مواد خام قالین، پروسس و بستهبندی لبنیات، تولید مواد غذایی، میوههای خشک، عسل، نباتات طبی، مواد شوینده، صنایع دستی و مواد تعمیراتی فعالیت دارند. تولیدات این فابریکهها بخش بزرگ از ضرورت های باشندگان ولایت بامیان را در عرصه های گوناگون تأمین کرده و محصولات اضافی خود را به سایر ولایتهای کشور نیز ارسال میگردد. با ایجاد این فابریکهها، برای صدها تن بهگونه مستقیم و غیرمستقیم زمینه کار مساعد شده است. براساس معلومات مسؤلان محلی بامیان، در هر فابریکه بین ۵۰ تا ۸۰۰ نفر مصروف کار هستند. این افراد از همین طریق مصارف زندگی خانوادههای خود را تأمین نموده و نیازهای زندگی روزمره را برآورده میسازند. علاوه بر این، پس از حاکمیت امارت اسلامی، در ولایت بامیان در مجموع ۱۲۱۶ جواز فعالیت صادر شده است. براساس معلومات ریاست صنعت و تجارت این ولایت، از جمله این ۲۱۱ جواز جدید صادر شده و ۸۰۵ جواز دیگر تمدید شده است. ادارات امارت اسلامی در این ولایت تنها به این اقدامات اکتفا نکرده، بلکه برای استفاده بهتر از ظرفیتها فرصت های موجود در این ولایت، گامهای دیگری نیز برداشتهاند. از جمله، بهمنظور بازاریابی و فروش محصولات زراعتی، بهخصوس کچالو این ولایت، از وزارت صنعت و تجارت خواسته شده تا از طریق اتشه های اقتصادی افغانستان در خارج، مخصوصا در ازبیکستان و ترکمنستان، ویژگیهای کچالوی بامیان را با سکتور خصوصی آن کشورها شریک ساخته شو. در عین حال ، نمایشگاههای متعددی بهمنظور معرفی تولیدات صنعتی و زراعتی بامیان و یافتن بازار مناسب برای آن نیز برگزار شده است. در این نمایشگاهها، قالین، لبنیات، مواد غذایی، میوههای خشک، عسل، نباتات طبی، صنایع دستی، سنگهای قیمتی و نیمهقیمتی و سایر محصولاتی که در این ولایت تولید یا استخراج شده، به نمایش گذاشته شدهاند. این از جمله اقداماتی اند که نقش مهمی در رشد و گسترش فعالیتهای صنعتی داشته است. درکنار تأمین امنیت سراسری در بامیان، برای صنعتکاران و سرمایهگذاران ساحات صنعتی نیز اختصاص یافته است. در این اواخر براساس فرمان خاص امیرالمؤمنین شیخ صاحب حفظالله تعالی، یکهزار جریب زمین در این ولایت به پارکهای صنعتی اختصاص یافته که از سوی ریاست زراعت، آبیاری و مالداری ولایت بامیان به ریاست صنعت و تجارت سپرده شده است. مسئولان محلی میگویند که برای استفاده درست از ظرفیتهای موجود در سایر بخشهای این ولایت، طی چهار سال گذشته با همکاری مشترک ادارات امارتی و بخش خصوصی، امکانات و تسهیلات لازم نیز برای سیاحان فراهم شده است. براساس معلومات ریاست صنعت و تجارت بامیان، مهمترین ضرورت سیاحان که تأمین امنیت است، بهگونه کامل فراهم شده و همچنان هوتلها، مراکز تفریحی و بازارهای مجهز با امکانات مناسب و خدمات معیاری ایجاد شدهاند. افزایش فعالیت های صنعتی و تولیدی، بامیان را به یکی از مراکز مهم صنعتی و تولیدی کشور تبدیل خواهد کرد و محصولات تولید و پروسسشده آن نه تنها به سایر ولایتهای کشور، بلکه به بازارهای خارجی نیز صادر خواهد شد. در زمینه اتصال بهتر بامیان با سایر ولایتها و بازارهای خارجی، امارت اسلامی افغانستان به ساخت و توسعه زیربناهای ترانسپورتی توجه خاص کرده است. در همین راستا، محترم ملا عبدالغنی برادر آخند، معاون اقتصادی ریاستالوزراء، به تاریخ دهم ثور سال ۱۴۰۳ خورشیدی، پروژه ساخت سرک هرات–غور را افتتاح نمود. این سرک از جمله پروژههای مهم کشور است که ولایتهای هرات، غور، بامیان، دایکندی و میدان وردک را به یکدیگر وصل میسازند. وصل شدن ولایت بامیان به این مسیر، این امکان را فراهم میسازد تا محصولات تولید و پروسسشده فابریکههای این ولایت با مصرف کمتر و در زمان کوتاهتر به بازارهای داخلی و خارجی انتقال یابد. از سوی دیگر، ولایتهای واقع در امتداد این مسیر ذخایر غنی معادن دارد که میتوانند مواد خام مورد نیاز فابریکههای صنعتی و تولیدی بامیان را نیز تأمین نمایند. معاون اقتصادی ریاستالوزراء در مراسم افتتاح این پروژه گفت که با توجه به اهمیت سکتور ترانسپورت، امارت اسلامی این بخش را در اولویت کارهای خود قرار داده و بهگونه دوامدار درباره توسعه و احداث راههای مواصلاتی با کشورهای همسایه و منطقه نشستهای متعددی برگزار کرده و این تلاش ها همچنان جریان دارد.
اهمیت گسترش فعالیتهای تولیدی و صنعتی در رشد اقتصادی
فابریکههای صنعتی و تولیدی در رشد اقتصادی هر ولایت و بهبود سطح زندگی مردم نقش مهم دارد. اهمیت این فابریکهها تنها به تولید کالا محدود نمیشود، بلکه تأثیرات وسیع بر اقتصاد، جامعه و تقویه زیربناها نیز دارد. با فعالیت فابریکههای جدید، زمینه کار برای شماری از باشندگان این ولایت مساعد گردیده و صدها و حتی هزاران نفر بهگونه مستقیم و غیرمستقیم صاحب کار میشوند. زمانی که مردم کار کنند، قدرت خرید آنان افزایش مییابد، سطح زندگیشان بهبود پیدا میکند، میزان فقر کاهش مییابد و درنتیجه عاید خانوادهها افزایش مییابد. علاوه بر این، فعالیت فابریکهها تقاضای مواد خام، خدمات ترانسپورتی، تجارت و سایر خدمات را بلند میبرد. در نتیجه کسبوکار کوچک و متوسط نیز رشد میکند. با افزایش تولیدات داخلی، بخش عمده نیازهای مردم در سطح محلی تأمین میشود، وابستگی به کالاهای وارداتی کاهش مییابد، تولیدات داخلی تقویت میگردد و گامهای مهمی به سوی خودکفایی کشور برداشته میشود. افزایش فعالیتهای صنعتی و فابریکات در بامیان تنها به منفعت مردم و سکتور خصوصی نیست، بلکه از این طریق عواید دولت نیز افزایش یافته و زمینه توسعه زیربناها فراهم میشود. افزایش عواید ناشی از مالیات، محصولات و سایر منابع عایداتی، دولت را قادر میسازد تا خدمات عامه را گسترش داده و کیفیت آن را بهبود بخشد. با حاکمیت امارت اسلامی و گسترش فعالیتهای صنعتی در بامیان، نه تنها مردم، سرمایهگذاران و تاجران از این روند مستقید شده، بلکه عواید ادارات امارتی نیز افزایش یافته است. در همین راستا، ریاست صنعت و تجارت بامیان اعلام کرده است که عواید این اداره در ربع اول سال مالی ۱۴۰۵، نسبت به هدف تعیین شده مستوفیت بیش از ۵۵ فیصد افزایش داشته است. از سوی دیگر، هر منطقه که در آن سطح تولیدات صنعتی افزایش یابند، همزمان شاهد توسعه زیربناها نیز میشود. با گسترش صنعت، سرکها، شبکه برق، منابع آب، مخابرات و سایر زیربناها نیز توسعه یافته و زمینه را برای رونق بیشتر فعالیتهای اقتصادی فراهم میسازد. سرمایهگذاری سرمایهگذاران داخلی، سرمایهگذاران خارجی را نیز تشویق میکند تا در ولایت بامیان سرمایهگذاری نمایند که این کار میتواند گام مهم دیگری در مسیر رشد و توسعه اقتصادی این ولایت باشد. علاوه بر همه این مزایا، با افزایش تولیدات، زمینه صادرات نیز مساعد میگردد تا پس از تأمین نیازهای مردم محلی، محصولات مازاد به سایر ولایتها و حتی کشورهای خارجی صادر گردد. این روند در جذب اسعار خارجی، کاهش کسر تجارتی و تقویت اقتصاد کشور نقش مهمی ایفا میکند. همچنان، توسعه صنعت موجب ارتقای کیفیت محصولات، انتقال تکنالوژی جدید و تربیه نیروی انسانی متخصص میشود. در نتیجه، شمار بیشتری از افراد مهارتهای جدید فرا میگیرند و توانمندی نیروی کار کشور به شکل قابل ملاحظه افزایش مییابد.
نتیجهگیری
پس از حاکمیت امارت اسلامی، بیش از ۵۰ کارخانه صنعتی و تولیدی در ولایت بامیان فعال شده است. تأمین امنیت سرتاسری در این ولایت و گسترش فعالیتهای اقتصادی و فابریکههای جدید صنعتی و تولیدی، نشاندهنده آن است که امارت اسلامی پیشرفت صنعتی و رفاه مردم را در سراسر کشور در اولویت قرار داده و زمینه و شرایط مناسبی را برای فعالیت سرمایهگذاران مساعد نموده است. با گسترش فعالیتهای صنعتی در این ولایت، بخش بزرگی از نیازهای مردم تأمین میشود و برای شمار زیادی از هموطنان بهگونه مستقیم و غیرمستقیم فرصتهای کاری ایجاد میشود. کاریابی و رشد اقتصادی در کاهش فقر، مهاجرتها و برخی مشکلات اجتماعی دیگر نقش مؤثری دارد و به تقویت ثبات اجتماعی کمک میکند. به طور کلی، فابریکههای صنعتی و تولیدی ماشین محرک توسعه اقتصادی هر ولایت به شمار میروند. به هر اندازه که صنعت در یک ولایت رشد کند، به همان میزان فرصتهای کاری، عاید مردم، حجم تجارت، میزان سرمایهگذاری و کیفیت زندگی نیز افزایش مییابد. از همین رو، ایجاد و حمایت از فابریکههای صنعتی از مهمترین پیششرطهای تحقق توسعه پایدار اقتصادی و ایجاد جامعهای مرفه به شمار میرود.