پارک‌های صنعتی جدید؛ گامی مهم برای رشد صنعتی افغانستان
نجیب‌الله
مقدمه
به منظور توسعه صنعت و تولید، جذب سرمایه‌گذاری، ایجاد فرصت‌های کاری و تقویت تولیدات داخلی در برابر واردات، در افغانستان، در چند روز اخیر کارهای ساخت چهار پارک صنعتی جدید آغاز شده است. ساخت این پارک‌ها در حالی آغاز می‌شود که افغانستان برای توسعه فعالیت‌های اقتصادی و افزایش تولیدات داخلی، به زیربناهای صنعتی مناسب نیاز دارد. آغاز کار ساخت این پارک‌های صنعتی در ولایت‌های کابل، کندز، بغلان و بلخ، در بخش فراهم‌سازی زمین و زیربنا برای توسعه فعالیت‌های صنعتی در مناطق مختلف کشور، یک اقدام مهم دانسته می‌شود. از طریق این پارک‌ها برای صنعت‌کاران و سرمایه‌گذاران زمینه فعالیت فراهم خواهد شد و انتظار می‌رود فعالیت‌های جدید در بخش‌های تولید، پروسس و صادرات ایجاد شود.
آغاز کار ساخت پارک‌های صنعتی جدید
به منظور ایجاد محیط مناسب برای فعالیت‌های صنعتی و حل مشکلات سرمایه‌گذاران، رهبری امارت اسلامی در ولایت‌های مختلف کشور زمین‌هایی را برای پارک‌های صنعتی اختصاص داده و قانون ساحات صنعتی را منظور نمود. در ادامه همین تلاش‌ها، محترم ملا عبدالغنی برادر آخند، معاون اقتصادی ریاست‌الوزراء، کار ساخت چند پارک صنعتی را در ولایت‌های مختلف کشور افتتاح کرد.به گفته محترم ملا عبدالغنی برادر آخند، با ایجاد پارک‌های صنعتی، مشکل کمبود زمین‌های صنعتی در ولایت‌ها حل، برای صنعت‌کاران زمینه فعالیت فراهم، وابستگی به واردات کاهش و همزمان برای هزاران هموطن زمینه کار فراهم خواهد شد.
شهرک صنعتی صنایع سبز کابل
محترم ملا عبدالغنی برادر آخند، معاون اقتصادی ریاست‌الوزراء، به تاریخ ۱۲ سنبله ۱۴۰۵، پلان اصلاحی شهرک صنعتی صنایع سبز را در کابل افتتاح نمود. معاون اقتصادی ریاست‌الوزراء در مراسمی که به همین مناسبت برگزار شده بود، گفت که افغانستان زمانی به استقلال فکری، سیاسی و اقتصادی دست یافته می‌تواند که تولیدات داخلی، زیربناهای اساسی و ظرفیت‌های علمی آن به اندازه نیاز به‌گونه درست تقویت شوند. محترم ملا عبدالغنی برادر آخند شهرک صنعتی صنایع سبز را از شهرک‌های صنعتی مهم در سطح کشور دانست و گفت که در اینجا برای صدها فابریکه تولیدی جدید و هزاران هموطن زمینه کار فراهم خواهد شد. شهرک صنعتی صنایع سبز در مساحت ۸۲۰۰ جریب زمین ساخته می‌شود که در حال حاضر ۱۲۰ فابریکه در آن فعالیت می‌کند و حدود ۸۰۰ میلیون دالر در آن سرمایه‌گذاری شده است.
پارک صنعتی قتیبه ابن سعید بغلانی
این پارک صنعتی در بغلان ساخته می‌شود که محترم ملا عبدالغنی برادر آخند، معاون اقتصادی ریاست‌الوزراء، به تاریخ ۲۷ سنبله ۱۴۰۵، کار ساخت آن را افتتاح کرد. محترم ملا عبدالغنی برادر گفت که به منظور تقویت رشد اقتصادی کشور، امارت اسلامی افغانستان روند ساخت پارک‌های صنعتی را در مناطق مختلف کشور آغاز کرده است تا مواد خام در داخل کشور پروسس و محصولات تولیدشده به کشورهای دیگر صادر شوند. محترم ملا صاحب گفت که با این کار، افغانستان به‌تدریج از یک کشور مصرفی به یک کشور تولیدی تبدیل خواهد شد. محترم حاجی ملا صاحب در مورد کاهش سطح بیکاری و از بین بردن فقر در کشور گفت: «زمان آن فرا رسیده است که دست‌های درازشده به سوی جهان در بخش واردات گسترده و کمک‌های بشری را دوباره جمع کنیم و باید از موقعیت جغرافیایی مناسب و ظرفیت‌های گسترده اقتصادی خود به‌گونه‌ای استفاده کنیم که بیکاری و فقر را در داخل کشور به پایین‌ترین سطح برسانیم.» معاون اقتصادی ریاست‌الوزراء تلاش‌های مشترک امارت اسلامی و مردم افغانستان را برای رسیدن به این هدف مهم دانست و گفت: امارت اسلامی در بخش فراهم‌سازی فرصت‌های کاری درازمدت در کشور، گام‌های مهمی مانند ساخت پارک‌های صنعتی برمی‌دارد. پارک صنعتی قتیبه ابن سعید بغلانی در بغلان در مساحت ۱۶۷۹ جریب زمین ساخته می‌شود که برای صنعت‌کاران زمینه فعالیت و برای هزاران هموطن زمینه کار فراهم خواهد کرد.
شهرک صنعتی امام شقیق بلخی (رح)
محترم ملا عبدالغنی برادر آخند، معاون اقتصادی ریاست‌الوزراء، به تاریخ ۲۷ سنبله ۱۴۰۵، در دو راهی حیرتان ولایت بلخ، سنگ‌تهداب این شهرک صنعتی را گذاشت. محترم ملا عبدالغنی برادر آخند در مراسمی که به همین مناسبت برگزار شده بود، گفت: اولویت امارت اسلامی افغانستان این است که افغانستان به‌تدریج به یک کشور تولیدی و نیروی بشری جوان به نیروی تولیدی تبدیل شود، صنعت، تولید و بازار را با هم وصل کند و محصولات تولیدشده معیاری را به بازارهای منطقه و جهان عرضه کند. معاون اقتصادی ریاست‌الوزراء افزود که شهرک صنعتی بلخ، تعهد، تفکر استراتژیک و عزم قوی امارت اسلامی را برای یک افغانستان صنعتی و تولیدی در میدان عمل ثابت می‌سازد. محترم ملا صاحب بلخ را از ولایت‌های مهم تجارتی، ترانزیتی و صنعتی کشور دانست و گفت: بندر حیرتان در این ولایت نباید تنها مسیر واردات محصولات و رفت‌وآمد عادی باشد؛ بلکه این مسیر باید یک راه مهم ترانزیتی برای صادرات محصولات پروسس‌شده و تولیدات افغانستان باشد. محترم ملا صاحب در پایان از تمام صنعت‌کاران خواست تا از این فرصت استفاده کرده و در بخش‌های مختلف در این شهرک صنعتی سرمایه‌گذاری کنند. معاون اقتصادی ریاست‌الوزراء از فراهم‌سازی سهولت‌های لازم و همکاری از سوی امارت اسلامی اطمینان داد. شهرک صنعتی بلخ در ۲۲ هزار جریب زمین ساخته می‌شود که در بخش‌های مختلف برای پروسس مواد خام، تولید محصولات معیاری و صادرات زمینه فراهم خواهد کرد.
پارک صنعتی عبدالرحمن بن سُمره
کار ساخت این پارک به تاریخ ۲۶ سنبله ۱۴۰۵ خورشیدی از سوی محترم ملا عبدالغنی برادر آخند، معاون اقتصادی ریاست‌الوزراء، افتتاح شد. این پارک در دشت آبدان کندز در ۱۰ هزار جریب زمین ساخته می‌شود. محترم ملا عبدالغنی برادر آخند این پارک صنعتی را در بخش رشد اقتصادی کشور، توسعه صنعتی و فراهم‌سازی زمینه برای سرمایه‌گذاری، یک گام مهم دانست. معاون اقتصادی ریاست‌الوزراء افزود که امارت اسلامی افغانستان به منظور ایجاد فرصت‌های کاری برای هموطنان و رشد صنعتی کشور، برای ساخت پارک‌های صنعتی در ولایت‌های مختلف زمین‌هایی را اختصاص داده است. محترم ملا صاحب گفت که افغانستان مواد زیادی برای تولید، پروسس و بسته‌بندی دارد و در برخی بخش‌ها میزان تولید افزایش یافته و زمینه صادرات آن فراهم شده است. به گفته وی، با آمدن امارت اسلامی، فرصت‌های مناسب برای فعالیت‌های اقتصادی، تجارت و سرمایه‌گذاری در کشور ایجاد شده و به گفته وی، اکنون فرصت خوبی برای سرمایه‌گذاران و صنعت‌کاران است تا از این فرصت‌ها استفاده کرده و در افغانستان سرمایه‌گذاری کنند. در این اواخر، در کنار سرمایه‌گذاران داخلی، شمار زیادی از سرمایه‌گذاران خارجی نیز در بخش‌های مختلف در افغانستان آغاز به سرمایه‌گذاری کرده‌اند و امارت اسلامی برای تمام سرمایه‌گذاران امتیازات در نظر گرفته و در بسیاری از بخش‌ها برای آنان سهولت‌هایی ایجاد کرده است. در این پارک صنعتی ولایت کندز، در بخش‌های نساجی، دوا، مواد غذایی، مواد ساختمانی، آهن و فولاد و سایر بخش‌های تولیدی، زمینه سرمایه‌گذاری فراهم خواهد شد. در این پارک صنعتی، مسجد، ساحات اداری و تجارتی، شفاخانه، بانک، مدرسه و مکتب و سایر خدمات ضروری در نظر گرفته شده است.
ارزش اقتصادی پارک‌های صنعتی
پارک‌های صنعتی تنها فراهم‌سازی زمین برای ساخت فابریکه‌ها نیست؛ بلکه زمینه فراهم‌سازی سهولت‌های خدماتی و زیربنایی مورد نیاز برای فعالیت‌های صنعتی را نیز ایجاد می‌کند. در این پارک‌ها، سهولت‌های ضروری در زمان مناسب و به‌گونه معیاری فراهم خواهد شد و با این کار، صنعت‌کاران می‌توانند فعالیت‌های خود را در یک محیط منظم توسعه دهند. یکی از اهداف مهم ساخت این پارک‌ها، پروسس مواد خام، ایجاد تولیدات معیاری و توسعه صادرات است. افغانستان در بخش‌های مختلف دارای مواد خام طبیعی و زراعتی است، اما کمبود ظرفیت‌های پروسس سبب شده است که بخشی از این مواد به شکل خام استفاده یا به خارج صادر شود. ایجاد مراکز پروسس می‌تواند ارزش تولیدات داخلی را افزایش دهد. علاوه بر این، افغانستان هنوز هم در بخش‌های زیادی به اموال وارداتی وابسته است. ساخت پارک‌های صنعتی برای توسعه تولیدات داخلی می‌تواند زمینه کاهش نیاز به واردات را فراهم کند. اگر در این پارک‌ها فابریکه‌های مواد غذایی، نساجی، دوا، مواد ساختمانی، آهن و فولاد و سایر بخش‌های تولیدی فعال شوند، بخشی از نیازهای بازار داخلی از طریق تولیدات داخلی تأمین خواهد شد. در کنار کاهش واردات، بلند بردن کیفیت تولیدات داخلی نیز مهم است. تنها افزایش میزان تولید کافی نیست؛ بلکه تولیدات باید معیاری، رقابتی و متناسب با نیازهای بازار باشند. در این صورت، تولیدات داخلی می‌توانند نه تنها برای بازار داخلی عرضه شوند، بلکه به بازارهای منطقه و جهان نیز صادر شوند. از سوی دیگر، با ساخت پارک‌های صنعتی، ایجاد فرصت‌های کاری یکی از پیامدهای مهم اقتصادی این پروژه‌ها است. در کنار ساخت و فعالیت فابریکه‌ها، در بخش‌های ترانسپورت، لوژستیک، بسته‌بندی، خدمات و سایر بخش‌های مرتبط نیز زمینه کار ایجاد می‌شود. به‌خصوص در ولایت‌هایی که فعالیت‌های صنعتی محدود است، فعال شدن پارک‌های صنعتی می‌تواند فرصت‌های کار و کسب تجربه مسلکی را برای جوانان افزایش دهد. توسعه فعالیت‌های تولیدی همچنان روابط با سایر فعالیت‌های اقتصادی منطقه را تقویت می‌کند. امارت اسلامی افغانستان از زمان دوباره به قدرت رسیدن، با انتخاب سیاست اقتصادمحور، می‌خواهد در بخش‌های مختلف سرمایه‌گذاری داخلی و خارجی را نیز به افغانستان جذب کند. ساخت پارک‌های صنعتی از نظر فراهم‌ساختن محیط منظم فعالیت برای سرمایه‌گذاران داخلی و خارجی نیز اهمیت دارد. سرمایه‌گذاران برای سرمایه‌گذاری خود به زمین، برق، آب، سرک‌ها، ترانسپورت، خدمات بانکی و سایر سهولت‌ها نیاز دارند. هرقدر این خدمات به‌گونه منظم و معیاری فراهم شود، زمینه برای فعالیت‌های صنعتی نیز بهتر خواهد شد. هماهنگی میان ادارات دولتی و سکتور خصوصی برای توسعه صنعت افغانستان مهم است. دولت می‌تواند زمینه زیربناها و سهولت‌های اداری را فراهم کند و سکتور خصوصی نیز از طریق سرمایه‌گذاری، تولید، مدیریت و بازاریابی می‌تواند در فعال‌سازی این پارک‌ها نقش مهمی ایفا کند. افغانستان به دلیل موقعیت جغرافیایی مناسب خود می‌تواند از فرصت‌های تجارتی میان بازارهای آسیای مرکزی و جنوبی استفاده کند. اگر تولیدات داخلی معیاری و رقابتی شوند، پارک‌های صنعتی می‌توانند به مراکز مهم تولید برای توسعه فعالیت‌های صادراتی تبدیل شوند.
نتیجه‌گیری
آغاز کار ساخت چهار پارک صنعتی جدید در چند روز، یک اقدام قابل ملاحظه در راستای توسعه صنعت و تولید افغانستان است. از طریق این پارک‌ها، زمینه فعالیت برای صنعت‌کاران و سرمایه‌گذاران، ظرفیت پروسس مواد خام، امکان ایجاد فرصت‌های کاری و فرصت‌های توسعه صادرات می‌تواند افزایش یابد. با این حال، ارزش اقتصادی اصلی این پروژه‌ها پس از تکمیل آن‌ها و آغاز فعالیت عملی فابریکه‌ها آشکار خواهد شد. اگر زیربناهای ضروری به‌موقع فراهم شود، سهولت‌های لازم برای سرمایه‌گذاران فراهم گردد و به کیفیت تولید و بازاریابی توجه جدی صورت گیرد، پارک‌های صنعتی جدید می‌توانند در تقویت تولیدات داخلی، کاهش نیاز به واردات، ایجاد زمینه کار و رشد اقتصادی افغانستان نقش مهمی ایفا کنند. از سوی دیگر، برای صنعت‌کاران نیز در بخش‌های مختلف کشور مکان مناسب مورد نیاز برای سرمایه‌گذاری و فعالیت‌های صنعتی فراهم خواهد شد. علاوه بر این، ساخت این پارک‌ها در بخش ایجاد زیربناهای اقتصادی در کشور نیز یک پیشرفت بزرگ دانسته می‌شود.